ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ιστορική αναδρομή

                             ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΔΡΟΜΟΣ (περσινή αλλά πάντα επίκαιρη δημοσίευση)

 Εν όψει του 43ου Μαραθωνίου της Αθήνας, θα προσπαθήσω εν συντομία μέσα από αυθεντική ιστορική καταγραφή, να σας γνωρίσω τις προσπάθειες των δρομέων να ασκηθούν στη διαδρομή, του πρώτου εκείνου Μαραθωνίου της Αθήνας του 1896 με νικητή τον Σπύρο Λούη.

Για την επιλογή των αθλητών, που θα συμμετείχαν στα αθλητικά και γυμναστικά αγωνίσματα και θα αντιπροσώπευαν τα ελληνικά χρώματα, αποφασίστηκε να γίνουν Πανελλήνιοι προκριματικοί αγώνες στο στάδιο διάρκειας τριών ημερών (9-10 Μαρτίου 1896). «Την πρώτην εβδομάδα του Μαρτίου απεφασίσθη να τελεσθώσιν οι Πανελλήνιοι αγώνες, οίτινες θα προηγηθώσι των Ολυμπιακών, εις ους θα συμμετέχωσιν οι νικήσαντες αθληταί»

      Ο πρώτος δρομέας που έτρεξε ποτέ τη Μαραθώνια διαδρομή «χάριν δοκιμής» είναι ο Γεώργιος Γρηγορίου στις 30 Ιανουαρίου 1896. Πεζοπόρος του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου προετοιμαζόμενος για τον ΜΑΡΑΘΩΝΙΟ έτρεξε την απόσταση αναχωρώντας από τον Μαραθώνα στις 9:30 και φθάνοντας στην Αθήνα στις 12.20μ.μ. Διήνυσε την απόσταση σε 2 ώρες και 50 λεπτά. Υπάρχει και άλλη η καταγραφή ότι ξεκίνησε από τον Τύμβο. Ήταν αυτός που αποκάλυψε και την οικτρή κατάσταση του δρόμου. 

Η δεύτερη δοκιμή του Μαραθωνίου, έγινε την Κυριακή 11 Φεβρουαρίου 1896. Συμμετείχαν οι δρομείς Γιαννούλης και Γρηγορίου φορώντας ναυτική φανέλα κοντή περισκελίδα και λεπτότατα υποδήματα, εξεκίνησαν «εκ Μαραθώνος την 8 πρωϊνήν ώραν και έφθασαν είς το επί της οδού Κηφισσίας γυμναστήριον του “Εθνικού γυμναστικού συλλόγου ο μεν Γιαννούλης την 12 παρά ¼, ο δε Γρηγορίου δέκα λεπτά μετ’ αυτόν. Ο Γιαννούλης όμως διέτρεξεν εφ’ αμάξης πέντε χιλιόμετρα και επομένως η νίκη ανήκει εις τον δεύτερον ελθόντα».

Η θέσπιση ενός νέου αγωνίσματος, που θεωρούνταν κατ’ εξοχήν ελληνικό, προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στις τάξεις των Ελλήνων δρομέων. Εκτός του Γρηγορίου που εμφανίζεται και ως δοκιμαστής του δρόμου, οι πρώτοι δρομείς που ανταποκρίθηκαν, ήταν Αμαρουσιώτες.

Ήδη οι δύο μεγάλοι σύλλογοι, ο Εθνικός Γυμναστικός και ο Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος επιδίδονται σε δοκιμαστικούς αγώνες. Στο γυμναστήριο του Πανελληνίου ο δρομέας Δηλιγιάννης έτρεξε 20 χιλιόμετρα σε 1ώρα και 20 λεπτά. Είναι το μισό διάστημα του δρόμου από Αθήνα μέχρι Μαραθώνα.

Οι προπαρασκευαστικοί δρόμοι έφτασαν στο απόγειο. Όλοι ζούσαν στον πυρετό του Μαραθωνίου. Η 18η & 19η Φεβρουάριου είναι γεμάτη από τέτοιους δρόμους.

‘Έτσι λοιπόν την Κυριακή 18 Φεβρουαρίου ο δρομέας Δεληγιάννη ετών 23 από την Στεμνίτσα της Γορτυνίας, φοιτητής της φιλολογίας αναδείχθηκε νικητής με 3 ώρες 42 πρώτα και 10 δεύτερα λεπτά.

Οι φερέλπιδες δρομείς ήταν πολλοί και αυξάνονταν μέρα με τη μέρα. Το ενδιαφέρον ήταν τόσο μεγάλο που κάποιοι αποφάσισαν να τρέξουν από τον Μαραθώνα, αναφέροντας την ώρα αναχώρησης τους κατά την άφιξη στο στάδιο. Τις περισσότερες όμως φορές δεν υπήρχαν μάρτυρες. Η «Ακρόπολις» αναφέρει μεταξύ άλλων ότι την Κυριακή 2 Μαρτίου 1896 την 1ην ώρα μ.μ., διέτρεξαν τον Μαραθώνιο οι δρομείς του Ομίλου των πεζοπόρων Πειραιώς κ.κ. Μπαρτζουκόπουλος και Κελαϊδής. Τερμάτισε μόνο ο πρώτος διανύοντας το διάστημα μέχρι του Παναθηναϊκού Σταδίου σε 3 ώρας και 41 πρώτα λεπτά.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Τα Ολύμπια» (2-3-1896), ο δρομέας Γρηγορίου συνεχίζει τους πειραματισμούς του τρέχοντας τον Μαραθώνιο σε 3 ώρες και 27 λεπτά.

Παρουσιάσθηκε και νέος δρομέας ο οπωροπώλης Ιωάννης Μιχαλόπουλος, «διατρέξας το από Μαραθώνος ενταύθα διάστημα εις 3 ώρας και 20» Δεν έγινε δεκτός από την επιτροπή διότι είχε λήξει η προθεσμία. Πολλοί ήταν οι δρομείς που δεν έγιναν δεκτοί από την επιτροπή. Για να επιλεγεί κάποιος στην Ολυμπιακή ομάδα, σύμφωνα με την προκήρυξη που δημοσιεύτηκε στον ημερήσιο τύπο, έπρεπε να δηλώσει συμμετοχή στον προκριματικό Πανελλήνιο μέχρι την 6η Μαρτίου, αντί της αρχικής ημερομηνίας της 20η Φεβρουαρίου.

Ο Χαρίλαος Βασιλάκος έτρεξε προπαρασκευαστικό Μαραθώνιο «αναχωρήσας εκ Μαραθώνος τη 1½ μ.μ. έφθασεν εις Πικέρμιον τη 3, εις Χαρβάτιον τη 3½ και εις αγίαν Παρασκευήν τη 4.10. Εις Αθήνας έφθασε τη 5.7΄». Είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται ότι ασκείται στη διαδρομή ο Βασιλάκος και όπως φαίνεται από τον χρόνο του σε χαλαρό μάλιστα ρυθμό. Πιθανότερη ημερομηνία με βάση μια επίσημη βεβαίωση, που σώζεται στο αρχείο της οικογένειας Βασιλάκου και αφορά στη μετάβασή του στον Μαραθώνα για να ασκηθεί στη διαδρομή, φαίνεται να είναι η 5η Μαρτίου. 

Οι παραπάνω περιγραφές καταδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τη θέρμη των υποψήφιων Ελλήνων δρομέων για το νέο αυτό αγώνισμα δρόμου αντοχής, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να δημιουργούνται αυτοσχέδιοι δοκιμαστικοί Μαραθώνιοι. Αναδεικνύουν ταυτόχρονα όμως και την παντελή άγνοια για τους δρόμους αντοχής και τον τρόπο άσκησης σε αυτούς.

Ο πρώτος επίσημος Μαραθώνιος Δρόμος παγκοσμίως πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαρτίου 1896, κατά τη διάρκεια των Α' Πανελλήνιων Αγώνων για την πρόκριση - συμμετοχή των Ελλήνων αθλητών στους αγώνες.

Στις 2 η ώρα δόθηκε η εκκίνηση, παρά την «ξύλινην γέφυραν παραποταμίου χειμάρρου» (Χάραδρου) από τον μαρμάρινο οδοδείκτη όπου ενέγραφε 40ΣΤ. Πρώτος εισήλθε εις το στάδιον ο κ. Χ. Βασιλάκος, εκ Σπάρτης, διατρέξας τον δρόμον εις 3 ώρας και 18΄, ολίγον δε μετ΄ αυτόν δεύτερος ο κ. Ν. Γ. Μπελόκας του “Ομίλου Φιλάθλων” όστις σημειωτέον ήτο εις σειράν απέχουσαν 4 ½ μέτρα του πρώτου. Τρίτος αφίκετο ο κ. Δεληγιάννης του «Πανελληνίου Αθηνών” διατρέξας τον δρόμον εις 3 ώρας και 33΄, τέταρτος ο κ. Δ.Χ. Χριστόπουλος της “Γυμναστικής εταιρείας Πατρών” διατρέξας τον δρόμον εις 3 ώρας και 33 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα, πέμπτος ο κ. Γρηγορίου του “Εθνικού Αθηνών” διατρέξας τον δρόμον εις 3 ώρας και 36 λεπτά και εκτός ο κ. Ευαγ. Γερακάρης του “Πανελληνίου Αθηνών” διατρέξας τον δρόμον εις 3 ώρας και 37 λεπτά και 7 δευτερόλεπτα».

Τσόνιας Σταύρος, Ιστορικός του Ολυμπισμού

http://isoh.org/wp-content/uploads/2015/03/193.pdf